Leki biologiczne

Leki biologiczne – Nowoczesność w farmacji

Rynek farmaceutyczny pełen jest wszelakich leków na większość schorzeń. W aptekach pojawiają się nowe leki OTC oraz leki generyczne. Jednakże, oprócz najbardziej znanych farmaceutyków, coraz częściej lekarze sięgają po dość nowy twór w farmacji – leki biologiczne. Czym są te leki oraz na jakie schorzenia działają?

 

Czym są leki biologiczne?

Leki biologiczne to produkty lecznicze wytwarzane poprzez organizmy żywe lub zawierające składniki organizmów żywych. Produkty biologiczne mogą zawierać białka kontrolujące działanie innych związków o budowie białkowej oraz same procesy komórkowe, geny kontrolujące tworzenie się niezbędnych do życia białek, modyfikowane hormony ludzkie, bądź komórki, które tłumią lub aktywują elementy układu odpornościowego. Dziedziną, która specjalizuje się w tworzeniu nowych leków biologicznych jest biotechnologia.

Przeciwciała monoklonalne

Historia leków biologicznych:

Mimo dość nowoczesnych rozwiązań związanych z ta grupą leków, używano ich już tysiące lat temu. Nawet współczesne pomysły, takie jak szczepienia, sięgają setek lat wstecz – szczepienie przeciwko ospie przy użyciu sproszkowanych strupów z ran było praktykowane w Chinach już w X wieku. Jednakże, dopiero w 20 wieku uznano leki biologiczne za własną grupę leków. W tym okresie produkty pochodzenia biologicznego, takie jak szczepionki, surowice i witaminy stały się produktem masowej produkcji. W 20 wieku również po raz pierwszy zastosowano system in-vitro do produkcji leków biologicznych, kiedy w 1949 roku badacze z Bostons Children Hospital wyprodukowali wirusa polio Lasinga typu II przy użyciu hodowli komórek ludzkich. Pojawienie się inżynierii genetycznej pod koniec 70. I 80. XX wieku otworzyło nowe możliwości produkcji i rozwoju leków biologicznych.

Rodzaje leków biologicznych:

  • Szczepionki
  • Krew oraz jej składniki
  • Alergeny
  • Komórki somatyczne
  • Terapia genowa
  • Tkanki
  • Rekombinowane białka terapeutyczne
Ota_Chou_-_Smallpox_Vaccination-636x1024
Prototypy leków biologicznych, z którymi spotykamy się dzisiaj, zostały wprowadzone tysiące lat temu.

Czym różnią się leki biologiczne od leków konwencjonalnych?

W przeciwieństwie do większości leków konwencjonalnych, które syntezowane są chemicznie i których znamy strukturę, większość leków biologicznych to skomplikowane mieszaniny, których nie da się łatwo zidentyfikować lub scharakteryzować. Inną różnicą dzielącą leki konwencjonalne od leków biologicznych jest ich pochodzenie. Leki biologiczne, uzyskujemy przy użyciu procesów biotechnologicznych na żywych organizmach bądź ich tkankach/innych związkach. Leki konwencjonalne uzyskujemy poprzez syntezę chemiczną w specjalistycznych laboratoriach.

Schorzenia, przy których używa się leków biologicznych:

  • Nowotwory
  • Reumatyzm
  • Choroba Crohna
  • Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa
  • Wrzodziejące zapalenie okrężnicy
  • Łuszczyca
  • Cukrzyca
  • Stwardnienie rozsiane

Postacie leków biologicznych:

Leki biologiczne to białka szybko trawione i inaktywowane po podaniu doustnym. Dlatego leki biologiczne dostarczane są w postaci proszków do infuzji lub roztworów do wstrzykiwań.

640px-ZOSTAVAX_shingles_herpes_zoster_vaccine_live_United_Kingdom
Zdjęcie przedstawia jedną z form leków biologicznych - leki wstrzykiwane.

Działania niepożądane leków biologicznych:

Działania niepożądane zazwyczaj zależą od rodzaju leku. Najczęściej pojawiają się reakcje alergiczne oraz ból w miejscu podania, ból głowy, zaczerwienienie, obrzęki, nudności, wysypka.

Źródła:

  1. NCBI
  2. European Medicines Agency
  3. EUPATI
  4. Gentaur