Choroba popromienna - objawy i zagrożenia

Choroba popromienna – objawy i zagrożenia

Wraz z premierą filmu Christophera Nolana pod tytułem „Oppenheimer” społeczeństwo zainteresowało się tematem bomby atomowej oraz samego promieniowania. Wspominając wybuch w Hiroszimie byliśmy świadkami jak duży napływ promieniowania jądrowego wpływa na organizm człowieka. Wielu z nas również przeżyło wybuch elektrowni w Czarnobylu, gdzie powstało realne zagrożenie zachorowania na chorobę popromienną. Jak wyglądają objawy takiej choroby, oraz jakie efekty pozostawia w ciele człowieka?

Czym jest choroba popromienna?

Choroba popromienna jest uszkodzeniem ciała spowodowanym przez duże dawki promieniowania, często przyjętego w krótkim czasie. Ilość promieniowania, którą przyjął organizm determinuje intensywność choroby. Należy wspomnieć że choroba nie powstaje poprzez kontakt z niskimi dawkami promieniowania podczas badań takich jak badanie rentgenowskie.

 

Wpływ promieniowania na organizm

Podczas narażenia na duże dawki promieniowania dochodzi do uszkodzenia DNA. Szczegółowo, dochodzi do rozrywania wiązań bądź niszczenia cząsteczek wody, które otaczają DNA, przez co dochodzi do produkowania wolnych rodników. Wolne rodniki następnie prowadzą do zniszczenia komórek oraz uszkodzenia organów. Także narażenie na duże dawki promieniowania zwiększa ryzyko zachorowania na różne nowotwory.

Schematyczne przedstawienie losu uszkodzeń DNA wywołanych promieniowaniem
Na grafice widoczny jest schemat dalszej drogi DNA po jego uszkodzeniu. DNA może ulec naprawie, ulec niepoprawnej naprawie w wyniku której dochodzi do mutacji, bądź do braku naprawy.

Symptomy choroby popromiennej

To jak ostre objawy posiada dany pacjent zależy od dawki promieniowania jaką przyjął. Dodatkowo ukazane objawy zależne są od rodzaju narażenia na promieniowanie – czy objęte zostało całe ciało bądź czy był to kontakt miejscowy. Inny stopień narażenia na intensywność promieniowania posiadają również różne tkanki – najbardziej narażony jest układ pokarmowy, układ hormonalny, układ płciowy oraz szpik kostny.

Początkowe objawy mogą pojawić się dopiero kilka godzin bądź tygodni po narażeniu na promieniowanie. Jednakże, gdy przyjęta została duża dawka promieniowania objawy mogą pojawić się już kilka minut po przyjęciu. Do pierwszych objawów należą:

  • Wymioty i nudności
  • Biegunka
  • Ból głowy
  • Gorączka
  • Dezorientacja i zawroty głowy
  • Osłabienie
  • Utrata włosów
  • Krew w wymiocinach oraz stolcu
  • Infekcje
  • Obniżenie ciśnienia

Z poważniejszych objawów choroby popromiennej możemy wymienić:

  • Uszkodzenie szpiku kostnego
  • Uszkodzenie układy pokarmowego
  • Uszkodzenie układu sercowo-naczyniowego oraz układu nerwowego

 

Fazy choroby popromiennej

Możemy wyróżnić trzy etapy choroby:

  • Faza prodromalna – zaczyna się od kilku minut do dwóch dni po kontakcie z promieniowaniem. Pacjent może czuć się osłabiony i senny oraz mieć nudności, wymioty oraz biegunkę.
  • Utajona faza bezobjawowa – zaczyna się od kilku godzin do 21 dni po kontakcie z promieniowaniem . Pacjent nie wykazuje objawów.
  • Otwarta faza choroby ogólnoustrojowej – zaczyna się od kilku godzin do 60 dni po kontakcie z promieniowaniem. Objawy zależą od tego, które organy zostały objęte promieniowaniem.

 

Źródła promieniowania

Aktualnie w Polsce nie ma zagrożenia radiologicznego, więc nie mamy styczności z wysokim napromieniowaniem. Jednakże, poniżej wymieniamy możliwe źródła promieniowania, które ze względu na wysokie dawki stanowią zagrożenie:

  • Wypadek w elektrowni atomowej
  • Atak na nuklearny obiekt przemysłowy
  • Detonacja małego urządzenia radioaktywnego
  • Detonacja konwencjonalnego urządzenia wybuchowego, który rozprasza materiał radioaktywny
  • Detonacja standardowej broni jądrowej
Na zdjęciu widoczny jest pomiar napromieniowania wykonywany przez odpowiednie służby
Na zdjęciu widoczny jest pomiar napromieniowania wykonywany przez odpowiednie służby

Co robić w stanie zagrożenia chorobą popromienną?

Aktualnie w Polsce nie ma zagrożenia radiologicznego. Należy pamiętać aby nie wpadać w panikę po uzyskaniu informacji o możliwym zagrożeniu i stosować się do poleceń odpowiednich służb. Nie należy również starać zaopatrzyć się w środki lecznicze takie jak np. jodek potasu w celach zapobiegawczych. Personel medyczny oraz inne służby poinformują co robić w stanie zagrożenia.

Źródła

https://www.cdc.gov/nceh/radiation/health.html
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24328-radiation-sickness
https://www.cdc.gov/nceh/radiation/emergencies/arsphysicianfactsheet.htm
https://en.wikipedia.org/wiki/Acute_radiation_syndrome
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/radiation-sickness/symptoms-causes/syc-20377058